Achtergelaten

Islamo-gauchisme – De Strijd om de Toekomst

Bedreigde ideologieën hebben twee keuzes: zich aanpassen of vasthouden aan dogma’s. Een eeuw geleden vroegen islamitische denkers zich af of hun geloof moest plooien naar de moderniteit of net strikter nageleefd worden. Vandaag staat links voor dezelfde vraag: omarmen we de hoogtechnologische toekomst, of laten we die over aan rechts?

Aan het begin van de twintigste eeuw vroegen moslimgeleerden zich af waarom de islamitische wereld had gefaald. In een poging de onderwerping aan westerse kolonisatoren te verklaren, stelden ze een cruciale vraag: hebben we de islam verkeerd geïnterpreteerd–nagelaten onze cultuur te moderniseren en aan te passen aan de industrialisering, zoals het Westen en Japan dat wel deden? Of passen we islam simpelweg niet genoeg toe?

Hassan Al-Banna, die in 1928 de Moslimbroederschap oprichtte, stond voor een moderniserende visie op de islam. Hij geloofde dat het beheersen van wetenschap en technologie, met technische scholen, ziekenhuizen en fabrieken, essentieel waren om koloniale overheersing af te slaan. Al-Banna was geen profane denker; maar zijn hervormingsgezindheid probeerde vooruitgang te verenigen met islamitische principes.

Seculiere machthebbers zoals Nasser in Egypte onderdrukten de opvolgers van Al-Banna genadeloos. Verbannen uit het openbare leven vond de Moslimbroederschap toevlucht in de moskee. Politieke oppositie werd synoniem met islam. Al-Banna’s pragmatische visie ruimde plaats voor Sayyid Qutb’s radicale verwerping van westerse morele en culturele kaders. Deze ideologische verschuiving legde de basis voor het islamitisch fundamentalisme van vandaag. Ironisch genoeg blijven hieraan gelieerde groepen vandaag een handig instrument voor interne en externe machten om een schadelijke status quo in stand te houden.

Laten we deze historische analogie toepassen op een andere beweging die snel richting irrelevantie afglijdt: links. Met Donald Trump terug in het Witte Huis, socialistische partijen in het VK en Duitsland in vrije val, en Duitse Groenen die openlijk een koloniale vernietigingsoorlog steunden, hangt het liberalisme volledig in de touwen. (Met “liberalisme” bedoel ik politiek en maatschappelijk links, progressieven, centrum-rechtse humanisten, en in bredere zin naar de tegenstelling tussen de EU en de VS) Met rechts aan zet, moet links zich net als Hassan Al-Banna honderd jaar geleden afvragen: hebben ‘wij’ gefaald te moderniseren en ons aan te passen aan nieuwe technologieën en een de-industrialiserende samenleving? Of passen we de eigen principes simpelweg niet meer toe?

Het antwoord op beide vragen is, helaas, ja. Sociaaldemocratische partijen—voor het gemak ook Amerikaanse ‘Democrats’—hebben zich grotendeels overgegeven aan het kapitalisme. Nadat de vrije markt de Sovjet-Unie op de knieën had gedwongen, begonnen socialisten vangnetten te ontmantelen en publieke diensten af te bouwen. Erger nog, in een poging autoritaire en racistische partijen te bestrijden, verloochenen links en centrumrechts steeds meer hun humanistische fundamenten. In plaats van vast te houden aan menselijke vrijheid, gelijkheid, en waardigheid, nemen ze de retoriek van rechts over—een nefaste strategie.

Net zoals de Moslimbroeders destijds lukt het links niet zich aan te passen aan technologische veranderingen. Het energiesysteem van de wereld ondergaat een transformatie net zo ingrijpend als de uitvinding van landbouw. Elektrificatie, in combinatie met steeds goedkopere hernieuwbare energie en batterijen, verdringt fossiele brandstoffen. De economische verliezers van deze revolutie laten dit niet zonder slag of stoot gebeuren. Industrieën, direct of indirect gelieerd aan energieproductie en -verbruik, zijn goed voor een derde tot de helft van het wereldwijde GDP van 105 biljoen dollar. Een fractie van dat geld sijpelt binnen in onze politieke systemen, bemoeilijken effectief beleid. Is het toeval dat extreemrechtse partijen steevast wind- en zonne-energie demoniseren?

Maar geld van de fossiele brandstoflobby verklaart niet alles. Zelfs voorstanders van schone energie, trappen in de val. Miljarden worden verspild aan subsidies voor zogenaamde “waterstofklare” infrastructuur; een semantisch trucje om aardgas te blijven slijten. Dit is niet enkel een kwestie van corruptie. Het onthult een dieper gebrek aan elementaire kennis bij mensen die beter zouden moeten weten, maar niet genoeg geïnteresseerd zijn om pakweg het verschil te kennen tussen ‘water’ en ‘waterstof’. Het klinkt absurd, maar dat is het helaas niet.

Terwijl de energierevolutie over ons heen rolt, dient zich een nog fundamentelere omwenteling aan: artificiële intelligentie. AI staat op het punt de arbeidsmarkt—ooit een links bastion—te veroveren; en de samenleving zelf fundamenteel te hertekenen. Terwijl progressieven zich blind tweetten (of Blue Sky-den) over de Hitler groet van Musk, lanceerde Trump zijn Stargate initiatief: een partnerschap met OpenAI van een half biljoen dollar om de Amerikaanse AI-infrastructuur te revolutioneren. Net zoals het Apollo-programma moet dit project Amerikaanse technologische dominantie veiligstellen en doorbraken stimuleren in alles wat mensen doen en denken.

Links, en met uitbreiding Europa, ziet AI vooral als een bedreiging, niet als een kans. Kunstmatige denkmachines staan op het punt niet alleen te herdefiniëren wat we doen, maar wie we zijn. De VS, aangevuurd door een oligarchie van libertariërs, crypto-fascisten en trans-humanisten, omarmen de revolutie. Hoewel ze beweren een afkeer te hebben van ‘social engineering’, zijn ze volop bezig de mensheid naar zijn eigen beeld te kneden. Links –ik ga even met de grove borstel–fetisjeert zijn afkeer voor wiskunde, wetenschap, en technologie. We jammeren over klimaatverandering–onthuld door satellieten–en foeteren over geld verspillend ruimteonderzoek. We betreuren hongersnood, en duimen dat de regengoden de oogst in Sub-Sahara Afrika in de gaten houden. Conservatieven hebben weinig met conservatie, maar wordt het niet tijd dat progressieven progressie omarmen?

In de twintigste eeuw worstelde de islamitische wereld met hervormers en fundamentalisten, terwijl links en rechts in het Westen vochten om controle over de productiemiddelen. Beide zijden demoniseerden minderheden: joden waren hebzuchtige kapitalisten, of sluwe judeo-bolsjewieken. De eenentwintigste eeuw, gedomineerd door AI-servers in plaats van fabrieken, wordt een strijd om onze gedachten. Opnieuw wordt er lustig gezondenbokt. Extreemrechtse ideologen beschuldigen met termen als “islamo-gauchisme” moslims en linkse politici in één adem van het ondermijnen van de westerse beschaving. Links biedt weinig weerwerk; erger nog, heult met islam-bashers en laat stilzwijgend een genocide passeren.

Als er nog iets te redden valt, moeten we terug naar de kern: gelijkheid, vrijheid en waardigheid voor iedereen. Maar om dat te bereiken, moeten we onze aversie voor ‘geeky stuff’ overwinnen. Wat op het spel staat, is niets minder dan de ziel van de mensheid. De tools om dit gevecht aan te gaan, zijn toegankelijker dan ooit, maar vergen een mentale omslag. Eén les uit de geschiedenis is glashelder: wie zich niet aanpast, kwijnt in de marge.