De intellektuele zelfmoord van Europa

Meer dan een miljard mensen op deze wereld hangen een geloof aan dat intrinsiek extremistisch is en hebben de neiging om hun overtuiging met geweld uit te dragen.

Dat is de impliciete boodschap van de Deense cartoons die momenteel voor opschudding zorgen. Het is moeilijk een omgekeerd salvo te bedenken om de belediging in deze cartoons per analogie te begrijpen maar “Jezus Christus was een kinderverkrachter en per afgeleide zijn alle Christenen heden ten dage dat ook” komt enigszins in de buurt.

Vrijheid van meningsuiting is een belangrijke Westerse verworvenheid en ze omvat alles dat aantoonbaar waar of hoogstwaarschijnlijk is. In vele landen is het bijvoorbeeld verboden om te schrijven dat de Holocaust niet heeft plaatsgevonden. Het is niet toegestaan om politicus x of y een buitenechtelijke relatie toe te schrijven tenzij dit daadwerkelijk zo is.

De cartoons zijn een nogal dubbelzinnig geval aangezien het niet over woorden en zinnen gaat die waar zijn of niet. Het zijn tekeningen met een boodschap die moeilijker vast te pinnen valt. De afgebeelde karakters zien er met hun dikke neus en uitpuilende ogen overduidelijk Arabisch uit en staan veelal klaar om zichzelf op te blazen of het vrije woord te belagen. Door Mohammed als ultiem symbool van de Islam af te beelden als zelfmoordterrorist breidt het stigma zich uit tot alle moslims.

De stelling dat alle Moslims terroristen zijn, gewoonlijk weggelegd voor extreem-rechtse pamfletten hier of daar, vindt nu via de wazige taal van enkele schetsen zijn weg naar de mainstream. Het getuigt van intellectuele luiheid om zich te schuilen achter een nobel concept als vrijheid van pers. Het is precies het misbruik ervan dat deze ernstig in gevaar kan brengen.

Stellen dat vrouwenrechten in de islamitische jurisprudentie en in vele Arabische landen problematisch zijn klopt en kan en moet als dusdanig in de publieke forums besproken worden. Dit is aantoonbaar en waar, net zoals het feit dat vrouwen in België nog steeds minder verdienen dan mannen of pas 18 jaar na die van Turkije stemrecht verwierven.

De problemen binnen de Islam gaan in het Europa van vandaag ook ons aan maar het is fout te concluderen dat wij deze rol op ons moeten nemen omdat het debat aan de andere kant niet gevoerd wordt. Contestatie van de sociale status-quo binnen de Islam en de Islamitische wereld vindt wel degelijk plaats en in dit toenemende mate. Het Westen kan in deze evolutie een belangrijke en positieve rol spelen. Persvrijheid gebruiken als wapen tegen religieuze symbolen werkt daarentegen allesbehalve wervend.

Na enkele decennia van ongedienstig zwijgen over onderwerpen als godsdienstvrijheid, cultuurverschillen en integratie willen sommigen blijkbaar de op gang gekomen discussie kapen ten dienste van een dubieuze agenda. Enige waakzaamheid is hier zeker op zijn plaats. De extreme polarisering die nu plaats grijpt wordt zorgwekkend geïllustreerd door het kritiekloos overnemen van de cartoons in de meeste kranten. Aan de andere kant heeft het publiek inderdaad wel het recht te weten met welke middelen de intellectuele zelfmoord van Europa is ingezet.

Tot slot nog een gemeenplaats; Meer dan een miljard mensen op deze planeet heeft een inkomen dat hen niet in staat stelt voldoende te eten. Morgen graag uitgemergelde Afrikanen in de cartoons.

En kunnen we het nu dan misschien terug hebben over de echte issues?